Zgodnie art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych:
Zakład ma terminy określone odpowiednimi przepisami, które dotycząc przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych.
Kiedy ZUS jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego?
– gdy nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia.
Kiedy ZUS nie jest obowiązanych do wypłaty odsetek?
– gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.
Wygrałeś sprawę z ZUS?
ZUS przyznał Ci emeryturę lub rentę dopiero po wyroku Sądu? Wypłacił zaległe świadczenie, ale bez odsetek? To nie oznacza, że sprawa jest zakończona.
Samo przyznanie świadczenia przez Sąd nie wyklucza prawa do odsetek.
Kluczowe jest ustalenie – Czy ZUS mógł prawidłowo rozpoznać sprawę wcześniej, na podstawie dostępnych dokumentów i informacji?
ZUS może zasłaniać się wyrokiem Sądu, ale sam fakt, że świadczenie przyznano dopiero po postępowaniu sądowym, nie przesądza jeszcze o braku odpowiedzialności ZUS. Ważne jest, czy Organ mógł prawidłowo ustalić prawo do świadczenia wcześniej.
Co należy sprawdzić w każdej sprawie?
- Jakie dokumenty i informacje ZUS posiadał przed wydaniem decyzji?
- Czy Sąd oparł się na tych samych dowodach, czy dopiero na nowych?
- Czy ZUS mógł skorzystać z dostępnych mu narzędzi, konsultacji lekarskiej lub uzupełnienia materiału dowodowego?
- Czy błąd dotyczył oceny dowodów, zastosowania przepisów czy samego wyliczenia świadczenia?
- Od jakiej daty świadczenie powinno zostać prawidłowo przyznane lub wypłacone?
W przypadku spraw medycznych – trzeba sprawdzić, czy ZUS mógł skorzystać z opinii lekarza orzecznika lub lekarza konsultanta, a także czy dokumentacja medyczna pozwalała na prawidłową ocenę stanu zdrowia bez powoływania biegłego sądowego.
Jeżeli Sąd powołał biegłego lekarza, nie oznacza to automatycznie, że ZUS nie odpowiada za wcześniejszą odmowę świadczenia.
Z drugiej strony, jeśli dopiero w Sądzie pojawiły się nowe, istotne dokumenty albo konieczna okazała się specjalistyczna wiedza, której ZUS nie mógł realnie uzyskać na etapie postępowania administracyjnego, może to przemawiać za brakiem jego odpowiedzialności za opóźnienie.
Przykład I: Dopiero w Sądzie Ubezpieczony przedstawił nowe wyniki badań, które wykazały istotne pogorszenie stanu zdrowia. Jeżeli dopiero te nowe dowody pozwoliły ustalić prawo do świadczenia, może to przemawiać za tym, że ZUS nie odpowiada za wcześniejszą odmowę. Trzeba jednak zbadać, czy wcześniejsza dokumentacja nie wskazywała już na spełnienie warunków do uzyskania renty.
Przykład II: Ubezpieczony przedstawił ZUS pełną dokumentację leczenia. W Sądzie biegły przeanalizował te same dokumenty i stwierdził, że Ubezpieczony był niezdolny do pracy już w dacie badania przez ZUS. W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy lekarz orzecznik prawidłowo ocenił dokumentację i czy ZUS mógł ustalić prawo do renty wcześniej. Sam fakt powołania biegłego nie zwalnia automatycznie ZUS z odpowiedzialności za opóźnienie.
Przykład III: Ubezpieczony złożył dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia, ale ZUS nie uwzględnił ich przy ustalaniu prawa do świadczenia. Sąd przeanalizował te same dokumenty i zmienił decyzję. Taka sytuacja może przemawiać za odpowiedzialnością ZUS, ponieważ istotne dowody były dostępne już na etapie postępowania przed Zakładem. Ocena może być jednak odmienna, jeżeli Sąd zmienił decyzję na podstawie nowych dowodów, które nie były wcześniej dostępne ZUS, np. w wyniku dodatkowego przesłuchania ubezpieczonego lub świadków albo przedstawienia dokumentów pozyskanych dopiero na etapie postępowania sądowego, w szczególności dokumentacji odnalezionej w archiwum. W takim przypadku może to przemawiać na korzyść ZUS, ponieważ Zakład nie miał możliwości uwzględnienia tych dowodów przy wydawaniu pierwotnej decyzji.
Dlatego kluczowe pytanie brzmi – Czy o przyznaniu świadczenia przesądziły dowody, którymi ZUS już dysponował, czy dopiero nowe ustalenia dokonane przez Sąd?
Odpowiedź wymaga porównania akt ZUS z materiałem dowodowym zgromadzonym w Sądzie. To właśnie ta analiza może mieć zasadnicze znaczenie dla oceny prawa do odsetek na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Okoliczność czy organ rentowy przy przyznawaniu prawa do świadczenia dopuścił się błędu, powinna być oceniona z uwzględnieniem następujących kwestii: czy organ rentowy miał możliwość wydania decyzji zgodnej z prawem i czy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczenia. W przypadku twierdzących odpowiedzi na powyższe pytania należy uznać, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, nawet gdyby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa. Natomiast jeżeli zmiana negatywnej dla ubezpieczonego decyzji organu rentowego nastąpiłaby w postępowaniu odwoławczym i byłaby uzasadniona ustaleniami faktycznymi, które nie były i nie mogły być znane organowi rentowemu, bo zostały dokonane przez sąd na podstawie dowodów niedostępnych temu organowi, to nie można uznać, że organ rentowy popadł w opóźnienie w rozumieniu art. 85 ust. 1 u.s.u.s. in fine. – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt I USKP 31/25
Podejmując próbę klasyfikacji błędów organu rentowego, można je podzielić na błędy w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa oraz błędy w ustaleniach faktycznych, będące skutkiem naruszenia przepisów proceduralnych. Błąd w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa jest popełniany wówczas, gdy na podstawie prawidłowo i kompletnie zebranego materiału dowodowego i po ustaleniu niezbędnych okoliczności organ rentowy wydaje decyzję odmawiającą ustalenia prawa, ponieważ błędnie dokonuje interpretacji obowiązujących regulacji w przedmiotowym stanie faktycznym. W takiej sytuacji sąd nie uzupełnia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ rentowy. Jeżeli zatem organ rentowy dokonał nieprawidłowej wykładni lub błędnego zastosowania prawa, to ubezpieczonemu należą się odsetki od kwoty świadczenia przyznanego wyrokiem sądu liczone od upływu terminu, w którym organ rentowy powinien był wydać prawidłową decyzję uwzględniającą wniosek. – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2022r., sygn. akt I USKP 84/21.
Pamiętaj, że każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego warto sprawdzić, czy w Twojej sytuacji istnieją podstawy do ubiegania się o dodatkowe pieniądze.
Zapraszamy do kontaktu! Przeanalizujemy Twoją sprawę, ocenimy, czy możesz mieć szansę na uzyskanie odsetek od ZUS, i wskażemy możliwe dalsze kroki. Być może należą Ci się pieniądze, o których do tej pory nie wiedziałeś.
